چهارمين نشست هم‌انديشي الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

الف) مباحث مطرح شده:

ابتدا جناب آقاي دكتر منظور معاون محترم برنامه‌ريزي، با نام خدا جلسه را آغاز و ضمن خير مقدم به حاضرين بخصوص حجت‌الاسلام و المسلمين جناب آقاي صادق‌زاده عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس و مسئول كميته مطالعات راهبردي در آموزش و پرورش، از ايشان براي ارائه مطلب در خصوص «گزارش سند تحول بنيادين آموزش و پرورش» دعوت نمودند.

جناب آقاي دكتر صادق‌زاده مطالب مبسوطي را در زمينه مباني نظري و چگونگي تهيه سند تحول بنيادين آموزش و پرورش مطرح فرمودند كه خلاصه مطالب بدين شرح است:

1. پيش نياز تعيين راهبرد، چشم انداز و هرگونه بحثي استراتژيك، ترسيم و تعيين وضع مطلوب است.
2. الگوي مفهومي تدوين سند ملي آموزش و پرورش بصورت شاخه‌اي شامل موارد ذيل است:
3. انجام مطالعات نظري
4. تدوين ره‌نامه(دكترين) تربيت رسمي و عمومي
5. مطالعات و بررسي‌هاي عوامل محيطي
6. مطالعات و بررسي‌هاي دروني نظام آموزش و پرورش

1. در مطالعات نظري به فلسفه تربيت در جمهوري اسلامي ايران و فلسفه تربيت در آموزش و پرورش پرداخته مي شود كه به دكترين و ره‌نامه تربيت در نظام ج.ا.ا مي رسد.

1. از ميان سه اقدام و گزارشي كه براي طرح تدوين سند ملي آموزش و پرورش با عناوين زير قابل ارائه بود، حسب موضوع الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت و هدفي كه اين نشست هم‌انديشي به دنبال آن است، فايل مربوط به «روش شناختي بر تجربه‌ي تدوين الگوهاي نظري» ارائه گرديد.
2. مروري بر فلسفه تربيت در ج.ا.ا و تبيين مولفه‌هاي ديني آن
3. خلاصه گزارش بنيان نظري تحول راهبردي در نظام تربيت رسمي و عمومي
4. مروري روش شناختي بر تجربه‌ي تدوين الگوهاي نظري در طرح سند ملي آموزش و پرورش

1. در روش شناختي موضوع، ابتدا به شكافي كه همواره بين مباحث نظري و سياستگذاري وجود دارد اشاره شد و رويكردهاي مختلف؛ بيان شده و رويكرد منتخب براي از ميان برداشتن اين مسئله يعني «ایجاد واسطه میان نظریه‌ هاي علمي و  سیاست‌های عملی در شرايط خاص» مطرح گرديد.
2. در تاثیرپذیری نظریه‌های علمي از نظامهای فکری و ارزشی؛ رويكرد تائید مشروط(هدایت در مقام کشف ونقد مبنایی در مقام داوری) مطرح گرديد.
3. در نحوه مواجهه با تجارب جهانی در عرصهسياست گذاري؛ سناريوي منتخب به عنوان مواجهه انتقادی با تجارب  وايده هاي ديگران(اخذ نكات مثبت و رد نقاط منفي) مطرح گرديد.
4. در نحوه مواجهه با نظریه‌هاي مختلفعلميدر مقامسياست‌گذاري، رويكردایجاد ترکیبی سازوار ومعتبر از نظریه های مختلف وتکیه بر این ترکیب در روند سياست‌گذاري انتخاب و مطرح شد.
5. و در نحوهتکیه بر مبانی نظریدر مقامسياست‌گذاري، رويكرد بررسی انتقادینظریه ها ي علمي موجود متناسب با شرایط بومی و ارزشهای ملی(تدوين الگوهاي نظريمناسب برايسياست گذاريدر شرايط خاص) انتخاب و مطرح شد.
6. مفاهيم كليدي در اين بخش از ارائه شامل: الگوي نظري، عناصر مفهومي، مباني(ديني، فلسفي، علمي)، اصول، رويكرد و اهداف بيان و هر كدام از اين واژه‌ها تعريف گرديد.
7. تعریف الگوی نظری: طرحواره مفهومي منسجم ونظام مندي متشكل از عناصر مربوط به موضوع مورد نظر( عناصر مفهومی،مباني، رويكرد، اهداف، اصول و....)  و روابط میان آنها  كه پاسخهاي مستدل و نظري را برای سياست گذاري عملی در شرايط و موقعيت های خاص فراهم مي آورد.
8.  تعریف الگو پردازی نظري: سازوكاری که در آن محقق (به جاي تكيه صرف بر تحقيقات نظري آكادميك و به جاي رويكردي كاملا عمل گرايانه) مي‌كوشد چهار چوب مفهومی منسجمي را بامرور انتقادي  به نظريه هاي  علمي موجود (واحيانا دخل وتصرف مفهومي در عناصر آنها) ونيز با بررسي انتقادي  ايده ها وتجارب جهاني(غير بومي) متناسب با چارچوب فلسفي- ارزشي مقبول نظام فكري وارزشي جامعه خود، جهت پشتيباني از  روند سياست گذاري عملي براي مسائل مورد توجه زيست -بوم خويش فراهم آورد.
9. مفروضات در روش شناختي اين الگوي نظري عبارت است از:
10. لزوم استفاده مناسب ازدانش نظري موجود و تجارب جهانی موفق برای سياست گذاري در حل مسائل بومی- محلی
11. ابتناء هر نظریه  علمي بر مجموعه ای از مفروضات فلسفی و ارزشی
12. لزوم توجه به مقتضیات بومی و محلی در عرصه سياست گذاري عملی
13. ضرورت انسجام درونی و بیرونی بین عناصر مختلف هر الگوي پشتیبان سياست گذاري عملی
14.  امکان ايجاد ترکیبي سازوار از نظریه های  علمي مختلف
15. لزوم تکیه نظريه های علمي و الگوهاي نظري برخاسته ازآنها بر مجموعه ای هماهنگ وسازوار از مفروضات متافیزیکی وارزشی
16. نظريه هاي علمي و الگوهاي نظري ، داراي ساختاري پيچيده و مركب هستند كه در بخش هسته اي و محوري آنها مي تواند مجموعه اي سازوار از مفاهيم و گزاره هاي توصيفي و تجويزي به عنوان سخت هسته قرار گيرد. اين سخت هسته با الهام بخشي مثبت و منفي نسبت به ساير اجزاي نظريه يا الگو ،  زمينه ايجاد انسجام و سازگاري بين اجزاء و عناصر آن را فراهم مي كند.

1. مراحل تدوین الگوهای نظری :
2. تدوین چهارچوب فلسفی- ارزشی متناسب با نظام فکری مقبول و  مقتضیات بومی / محلی (تکوین سخت هسته الگو)
3. بررسی انتقادی دیدگاه های نظری موجود، رویکردهای رایج و تجارب جهانی ( بر اساس چهارچوب یاد شده)
4. شناسایی، باز تعریف و پردازش عناصر الگوی مطلوب
5. اعتبار بخشی الگوي طراحي شده بر اساس ملاکهای مورد نظر
6. تبیین ونقد  وضع موجود و شناسايي  چالش ها  ومسائل واقعي  در محيط مورد نظربرایسياست گذاري عملی

1. ملاکهای اعتبار بخشی  الگوهاي نظري  براي سياست گذاري تربيتی ( با توجه به  جامعه اسلامی ایران):
2. تکیه  بر آخرين دستاوردهاي معتبر تحقيقات نظـــري در جهت شناخت و هدايت فرآيند تربيت در رشته‌هاي مختلف علوم‌تربيتي
3. سازگاری و تناسب با خصوصيات فرهنگي، تاريخي و اجتماعي جامعه اسلامي ايران
4. تکيه برمفاد آموزه هاي اسلام و سازگاري با رهنمودهاي معياري اين تعاليم
5. ملاحظة ظرفيتها و امكانات و محدوديتهاي نظام تربيت رسمي وعمومي در ج.ا.ا
6. داشتن رويکردي آينده نگر ، واقع بين و پويا در مواجهه با تحولات روز افزون ملي و جهاني- در عرصه هايي نظير فن آوري اطلاعات، اقتصاد، فرهنگ وسياست- 
7. بهره مندي مناسب از تجارب موفق ساير نظامها ي تربیتی ( با پرهیز از تقليد صرف يا التقاط ناموزون)
8. دارا بودن عناصرو مولفه هاي منسجم، سازوار و بهم پيوسته  و وجود  ارتباط معنادار و منطقي ميان همه اجزاء و ابعاد
9. توانايي براي پشتيباني از ارائه راه حل هاي واقع بينانه و كارامد براي مهمترين چالش ها و بحرانهاي فعلي و در پيش روي جامعه اسلامي ايران
10. هماهنگي با قوانین و اصول وسیاستهای کلی حاکم بر جامعه اسلامي ايران (قانون اساسی ج.ا.ا و  سند چشم انداز بيست ساله جمهوري اسلامي ايران)

1. "سند ملی آموزش وپرورش درافق چشم انداز بیست ساله در بردارنده مبانی نظری، اهداف، اصول، مأموریت، چالش‌ها، چشم‌انداز و راهبردها ي تحول در نظام آموزش وپرورش می باشد و با درنظر گرفتن نقش محوری برای ارزش‌ها و باورهای دینی و ملی در ترسیم جهت‌گیری‌های اساسی  نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران،  بر تدوین عناصر سند ملی آموزش  وپرورش  براساس مبانی نظری برآمده از  فلسفه آموزش  وپرورش با الگوی اسلامی وایرانی تاکیدکرده است."

پس از صحبت‌هاي ايشان سوالاتي توسط برخي از حاضرين در نشست، مطرح شد كه جناب آقاي صادق زاده به آن سوالات پاسخ دادند.

در پاسخ به اين سوال كه چه قسمتي از اين الگو جهان شمول است؟ چرا الگوي نظري تا سياستگذاري پيش رفته ولي سند در بردارنده راهبردها نيز است؟ و چه كساني و چگونه اين سند تدوين گرديد؟ و تفاوت برنامه‌ريزي استراتژيك با اين الگو در كجاست؟ ايشان پاسخ نمودند كه: تا جايي كه بر الگوهاي مطرح و نظريه‌هاي ديگر نقد مي‌شود جهانشمول است. درقسمت اولِ (الگوي نظري) تا سياستگذاري پيش مي‌رود ولي در مرحله تدوين سند تا تدوين راهبردها نيز پيش رفته است. بايد افرادي در اين كار گمارده شوند كه به اين كار اعتقاد قلبي داشته باشند و با گفتگو و تضارب آرا به نتيجه برسند. و در آخر بايد گفت كه پيشنياز برنامه راهبردي؛ همان الگوي نظري است و بايد يك سند بالا دست براي برنامه استراتژيك وجود داشته باشد.

با ذكر يك صلوات بر محمد و آل محمد؛ پايان نشست اعلام شد.