چاپ        ارسال به دوست

در نشست تخصصی موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی بررسی شد: وضعیت صنعت پتروشیمی در ایران و چشم انداز پیش رو

 

موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی درتداوم برگزاری نشست های تخصصی خود، نشستی را با عنوان "بررسی وضعیت صنعت پتروشیمی در ایران"برگزار کرد.

به گزارش روابط عمومی موسسه، در این نشست که با حضور مهندس حسن عباس زاده، مدیربرنامه ریزی و توسعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی، دکتر حسین علی زادمهر، مدیر عامل شرکت پیشرو اقتصادی پردیسان و مهندس سیدرضا حسینی،کارشناس ارشد زنجیره تولید ارزش برگزار شد؛ وضعیت صنعت پتروشیمی ایران در سال 1399 و آینده پیش رو مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.

دکتر علی متوسلی، مدیر کل دفتر خدمات پژوهشی موسسه به عنوان دبیر این نشست، با اشاره به اهمیت صنعت پتروشیمی در اقتصاد کشور و کاهش وابستگی به خام فروشی نفت گفت: سیاست این موسسه بررسی تاثیر صنایع مختلف بر اقتصاد کشور و ترسیم افق پیش روی آنهاست و در این جلسات علمی سعی می شود تا ضمن بررسی وضعیت کنونی راه حل هایی برای برون رفت از مشکلات و قرار گرفتن در مسیر توسعه فراهم شود.

در ادامه عباس زاده با بررسی وضعیت کنونی صنعت پتروشیمی در کشورگفت: خوراک هایی که ما در سال گذشته برای صنعت پتروشیمی استفاده کردیم، حدود 40 میلیون تن و معادل 900 هزار بشکه نفت خام بوده است. همچنین ما در حال حاضر63 مجتمع تولیدی داریم که ظرفیت تولید آنها برابر 84 میلیون تن است که از این میزان 64 درصد آن به بخش پلیمری و 36 درصد آن به بخش غیر پلیمری اختصاص دارد.

وی افزود: در بخش پتروشیمی وابستگی ما به صنعت گاز محسوس است، به طوری که 40 درصد از خوراک پتروشیمی های ما را گاز تشکیل می دهد. همچنین به طور متوسط مصرف گاز در کشور برابر با 700 میلیون متر مکعب است که بخش عمده ای از آن به مصارف خانگی و صنایع اختصاص دارد و از این میزان 50 درصد به مصارف خانگی و 27 درصد آن در نیروگاه‌ها تبدیل به برق می شود.

در این میان سهم بخش پتروشیمی بسیار اندک و برابر 10 درصد است که این موضوع باعث می شود، ایجاد ارزش افزوده ما از صنعت گاز یا تبدیل آن به کالاهایی با ارزش افزوده بالا، کمتر شود.

مدیربرنامه ریزی و توسعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی ادامه داد: بیشترین محصولات صادراتی ما را در بخش پتروشیمی اوره و پلی اتیلن تشکیل می دهد که بیشتر این محصولات به طور عمده در بورس کالا و انرژی به فروش می رسند و کشاورزان نیز از عمده ترین خریداران کود پتروشیمی ها محسوب می شوند.

بر این اساس شرکتهای پالایش و شرکت ملی گاز از محصولات ما استفاده می کنند و اولویت ما برای فروش، تامین مایحتاج داخلی است. البته ما حدود یک میلیون تن محصولات پتروشیمی با قیمت بالا وارد می­کنیم که علت اصلی آن نداشتن تکنولوژی و دانش مورد نیاز برای تولید آن محصولات است.

عباس زاده خاطرنشان کرد: پتروشیمی می تواند به عنوان موتور محرکه اقتصاد ایفای نقش کند؛ چرا که این صنعت توانسته است حدود 100 هزار نفر را به صورت مستقیم و تعداد فراوانی را به صورت غیر مستقیم مشغول به کارکند.

وی افزود: دورنمای صنعت پتروشیمی در کشور تولید 100 میلیون تن محصول در سال 1400 و 130 میلیون تن در افق 1404 است که این موضوع سرمایه گذاری 20 میلیارد دلاری را در این صنعت می طلبد و امیدواریم با سرمایه گذاری های انجام شده به این مهم دست یابیم.

وی اشاره کرد: ما در توسعه صنعت پتروشیمی همواره بر 4 عامل اصلی تمرکز داریم: 1- خوراک پتروشیمی ها 2- سرمایه مورد نیاز 3-  فن آوری و دانش مورد نیاز و 4- بازار فروش که مزیت همیشگی ما در خوراک مورد نیاز پتروشیمی ها بوده و در زمینه بازار فروش و فن آوری همواره با مشکل مواجه بوده ایم که البته در زمان تحریم حرکت‌های خوبی انجام شده است.

مدیربرنامه ریزی و توسعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی در پایان گفت: موضوع مهم در صنعت پتروشیمی توجه به زنجیره ارزش است تا با شناسایی وضع موجود، نیازها و برطرف کردن آن به بازار بزرگتر و قابل اتکاتری در صحنه اقتصادی دست یابیم که در این راستا توجه به محصولات با ارزش افزوده بالاتر کلیدی و راهگشاست.

صنعت پتروشیمی بخش غیر قابل حذف از زندگی بشری

در ادامه زادمهر با مروری بر صنعت پتروشیمی ایران گفت: ما چهارمین کشور دارنده ذخایر نفت خام به حجم 155/6 میلیارد بشکه، معادل 9 درصد ذخایر نفت دنیا و دومین کشور دارنده ذخایر گاز طبیعی به حجم تقریبا 32 هزار میلیارد مترمکعب، معادل 16/16 درصد از کل ذخایر دنیا هستیم. این در حالی است که تولید صنعت پتروشیمی ایران در  سال 1398 برابر با 54/6میلیون تن و ظرفیت کل بخش پتروشیمی دنیا در سال  2019 برابر با 2129 میلیون تن بوده که حدود 0/3 درصد از کل صنعت پتروشیمی دنیاست.

وی افزود: امروزه محصولات صنعت پتروشیمی بخش غیر قابل حذف از زندگی بشری است تا آنجا که بایدگفت دامنه کاربرد فرآورده های آن از تولید مواد غذایی، کشاورزی، خودرو، منسوجات، لوازم منزل و ... گسترده‌ترشده است. در واقع تنوع بالای محصولات در این صنعت باعث شده است که کشورهای دنیا تمرکز ویژه ای به این بخش داشته باشند و پتروشیمی جزء صنایع مهم در بورس های دنیا محسوب شود.

مدیر عامل شرکت پیشرو اقتصادی پردیسان در بررسی اثرات پتروشیمی در اقتصاد جهان افزود: هر شغل در بخش پتروشیمی 7/1 شغل در سایر بخش های اقتصاد به وجود می آورد و هر یک دلار درآمد فروش در بخش پتروشیمی، 4/2 دلار در سایر بخش های اقتصادی درآمد ایجاد می کند.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: فروش صنعت پتروشیمی در مناطق مختلف جهان سود سرشاری را نصیب کشورهای توسعه یافته می کند و مقایسه قیمتهای تمام شده محصولات پتروشیمی در کشورهای مختلف با ایران نشان از بهره وری بالا در صنعت پتروشیمی در سایر کشورهاست.

زادمهر گفت در سال 1398، در 56 مجتمع فعال پتروشیمی ایران، حدود 108 هزار نفر مشغول به کار بوده اند و متوسط سهم صنعت پتروشیمی از تولید ناخالص داخلی کشور در طی سالهای اخیر تقریب 2/2 درصد بوده که نشان از اهمیت بالای این صنعت در ایجاد ارزش افزوده دارد.

مدیر عامل شرکت پیشرو اقتصادی پردیسان در پایان مزیتهای نسبی ایران در صنعت پتروشیمی را مواردی چون: دسترسی به منابع غنی گاز و میعانات گازی و تامین خوراک مستمر با قیمت رقابتی مناسب، دسترسی به بازارهای جهانی از طریق دریا و خشکی، قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم، نیروی انسانی با تجربه و ماهر و افزایش تقاضا برای محصولات پتروشیمی ایران برشمرد وگفت: صنعت پتروشیمی می تواند باعث ایجاد اشتغال مولد و بهبود بیکاری و فقر در کشور شود.

پتروپالايشگاه ها و کمک به توسعه پایدار در کشور

در پایان مهندس حسینی پتروپالايشگاه ها را محور توسعه صنعت پتروشیمی در دهه 30 برشمرد و اشاره داشت: بر اساس گزارش اخیر چشم انداز جهانی نفت 2020 سازمان اپک، تقاضای جهانی نفت در سال 2019 معادل 99/7بوده که در سال 2020 به دلیل شیوع گسترده ویروس کرونا با کاهش متوسط 9 میلیون بشکه در روز به رقم 90/7میلیون بشکه در روز رسیده است و انتظار می رود ظرفیت پالایشی نفت در سالهای 2025 ، 2035 و 2045 به ترتیب به 103/7، 109/9و 109/1میلیون بشکه در روز برسد که رقمی قابل توجه و در خور بررسی است.

وی افزود: از مجموع تقاضای 90/7میلیون بشکه در روز در سال 2020 ، سهم محصولات پتروشیمی معادل 12/9میلیون بشکه در روز بوده است که از رقم پیش بینی شده 109/7 میلیون بشکه در روز برای سال 2045 ، سهم صنعت پتروشیمی به 17/3میلیون بشکه در روز خواهد رسید.

همچنین شایان ذکر است که از رشد تقاضای روزانه 16/5 میلیون بشکه برای سالهای 2020 تا 2030 ، حدود 3 میلیون بشکه معادل  18درصد آن مربوط به صنعت پتروشیمی است، در حالی که طی سالهای 2030 تا 2040 افزایش تقاضای روزانه نفت تنها  2/1میلیون بشکه خواهد بود که 2/1میلیون بشکه از آن مربوط به رشد تقاضا در صنعت پتروشیمی است.

کارشناس ارشد زنجیره تولید ارزش گفت: با گذشت زمان مزیت های کسب سهم کشورها از بازار جهانی محصولات پتروشیمیایی، جهت جدیدی به خود گرفته است؛ به نحوی که صرف داشتن ذخایر معدنی و انرژی نمی تواند به معنی ظرفیت های شاخص برای رشد و توسعه صنایع پتروشیمیایی یک کشور خصوصا در خاورمیانه باشد، بلکه شیوه استفاده از این ذخایر در راستای ارتقای بازدهی، ایجاد ارزش افزوده و کاهش اتلاف منابع از شاخص های بسیار مهم هستند. همچنین شرکتهای نفتی آرامکوی عربستان سعودی، شرکت ملی نفت ابوظبی، شرکت نفت عمان و شرکت نفت کویت از پیش قراولان سرمایه گذاری های عظیم منطقه ای و فرا منطقه ای در تولید محصولات پتروشیمی هستند.

وی ادامه داد: مفهوم پتروپالایشگاه برمبنای یکپارچگی بین مجتمع های پالایشی و پتروشیمی شکل گرفته که با هدف تنوع در محصولات ( انواع سوخت و محصولات پتروشیمی)، کاهش قیمت تمام شده محصولات، بهینه سازی راندمان و افزایش سودآوری ایجاد می‌شوند. در حقیقت مجتمع های پتروپالایش درراستای تولید همزمان فراورده­های هیدروکربوری و محصولات پایه پتروشیمی، نیازمند به کارگیری واحدهای فرایندی تبدیلی و تکمیلی از جمله واحد کراکر با بخار، واحد تبدیل کاتالیستی، واحد هیدروژن‌زدایی از پروپان، استخراج و جداسازی آروماتیک ها و الفین ها هستند.

با این رویکرد در واقع مجتمع های پتروپالایش، فصل مشترک صنعت بالادست و صنعت پایین دست به منظور تبدیل نفت خام و NGL استحصالی از گازهای همراه نفت خام، گاز طبیعی و زغال سنگ به خوراکهای قابل عرضه به صنعت پتروشیمی اند .

حسینی خاطرنشان کرد: پتروپالایشگاه‌ها موجب توازن در توسعه صنعت پتروشیمی کشور می شوند و متوازن کردن توسعه محصولات پتروشیمی با ایجاد تنوع و بستر زنجیره ارزش از طریق خوراکهای مایع و ترکیبی و نیز تاب آوری پتروپالایشگاهها در مقابل تغییرات محیطی، ضمن توسعه زنجیره ارزش محصولات و حرکت از سوخت محوری به سودمحوری، ماموریت اصلی احداث پتروپالایشگاه‌های کشور است.

اما باید اشاره داشت که پتروپالایشگاه ها ایستگاه پایانی زنجیره ارزش در صنعت نفت نیستند، بلکه اتفاقا گام اول و نقطه آغاز حرکت به سمت توسعه زنجیره ارزش و اشتغالزایی اند و بررسی طرحهای در دست اجرای صنعت پتروشیمی نشان می دهد که در دو دهه گذشته برنامه های دولت بیشتر معطوف به ساخت پتروشیمی ها برمبنای خوراک گاز بوده، در حالی که عمده محصولات پایه گاز از جمله اوره، آمونیاک و متانول با هدف صادراتی تولید می شوند و در زنجیره ارزش محصولات مورد نیاز صنایع پایین دستی کشور قرار نمی گیرند.

البته در سالهای اخیر شرکت ملی صنایع پتروشیمی برنامه توسعه زنجیره ارزش از طریق طرحهای پیشران و خصوصاً تکمیل زنجیره های متانول را مورد توجه قرار داده که بسیار کابردی و سود آور است.

در پایان باید افزود که دیدگاه جهانی توسعه صنعت پتروشیمی در دهه 30 در موارد زیر خلاصه می شود:

·         یکپارچگی پالایشگاه و پتروشیمی برای تاسیسات موجود و جدید

·         ارتقای بازدهی محصولات پتروشیمی از واحدهای پالایشی

·         تمرکز بر بازار محصولات پتروشیمی

 

 


١٣:٢٧ - 1400/03/04    /    شماره : ٦٢٤٧    /    تعداد نمایش : ٢٨٤


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: